Welke foto mag je commercieel gebruiken en wat doe je best niet? Tips van een freelance fotograaf



patrickverbessemIn het analoge pre-internet tijdperk was de situatie behoorlijk eenvoudig, vertelt freelance fotograaf Patrick Verbessem ons, Een fotograaf nam een foto, vergrootte ze en verkocht de afdruk aan een klant. Het negatief bleef eigendom van de fotograaf en de klant kon gebruik maken van de afdruk.

Dit transactiemodel hield meer dan een eeuw stand, waarom functioneert het dan vandaag niet meer?

De ene e-revolutie na de andere i-omwenteling digitaliseerde onze hele belevingswereld en vereenvoudigde de toegang tot fotografisch beeldmateriaal sterk.
Daarom werd de toepassing van, sinds jaar en dag, bestaande en nooit in vraag gestelde rechten een groeiende bron van verwarring en frustratie, verduidelijkt hij.

Je kan enerzijds auteursrechten (rechten van de fotograaf) onderscheiden, anderzijds heb je portretrechten (rechten van de afgebeelde persoon).


I. Auteursrecht



Auteursrecht is het recht van een auteur op officiele erkenning en bescherming van zijn intellectuele en/of artistieke creatie.
De idees, concepten of methodes die hebben geleid tot de foto worden niet beschermd, enkel de foto zelf geniet bescherming.

Auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat de fotograaf een foto maakt: een formele registratie-aanvraag is dus niet nodig.
Pas 70 jaar na de dood van de fotograaf, behoort de foto tot het publieke domein en kan ze vrij gebruikt worden.

De auteursrechten worden opgesplitst in vermogensrechten en morele rechten.


A. Vermogensrechten



Deze rechten geven de auteur de mogelijkheid inkomsten te verwerven uit hun artistieke werk.
Vermogensrechten kunnen afgestaan worden.

1. Reproductierecht : Alleen de fotograaf heeft het recht zijn foto op welke wijze of in welke vorm te (laten) reproduceren.
Je hebt de toestemming van de fotograaf niet nodig bij privegebruik, onderwijsdoeleinden, musea maar voor de meeste toepassingen heb je zijn uitdrukkelijke toestemming echter wel nodig.

2. Recht van mededeling aan het publiek : Alleen de fotograaf heeft het recht om te beslissen hoe zijn werk wordt publiek gemaakt.
Wat de (al of niet) noodzakelijke toestemming betreft gelden voor dit recht dezelfde voorwaarden als voor het reproductierecht.

3. Volgrecht : Aangezien verkoop de voornaamste exploitatiewijze van een foto is, heeft dit recht de bedoeling de fotograaf te laten delen in de opbrengsten van de opeenvolgende openbare verkopen van het werk.


B. Morele rechten



Deze rechten hebben als doel de persoonlijkheid van de auteur, zoals die in het werk tot uiting komt, te beschermen. Ze bevestigen de band tussen de persoon van de auteur en zijn creatie.
Omwille van die intrinsieke band kunnen morele rechten niet afgestaan worden.

1. Divulgatierecht is het recht van de fotograaf om zijn beelden bekend te maken aan het publiek.

2. Vaderschapsrecht verplicht de gebruiker van een foto om de naam van de fotograaf bij elk gebruik te vermelden.

3. Recht op eerbied voor het werk staat niet toe dat het werk veranderd wordt.


II. Portretrecht



Het basiskenmerk van portretrecht is de vereiste dat de afgebeelde, herkenbare persoon zijn toestemming geeft. Deze toestemming moet uitdrukkelijk en vooraf worden verkregen.
Portretrecht geldt tot 20 jaar na het overlijden van de afgebeelde persoon.

Voor publicatie van portretten is zodoende zowel de toestemming van de fotograaf (reproductierecht) als de toestemming van de geportretteerde (portretrecht) nodig:
- De fotograaf heeft de toestemming nodig van de geportretteerde.
- De geportretteerde heeft de toestemming nodig van de fotograaf.

In deze context is het boeiend om de voortdurende pogingen te volgen van bedrijven zoals Facebook en Google die via steeds veranderende algemene voorwaarden zich ondertussen wel het recht hebben toegeeigend om beeltenissen van personen en profielfotos te gebruiken bij gerichte advertenties.
Je kan dus maar best gewaarschuwd zijn dat je een deel van de rechten op jouw fotos verliest van zodra je ze op bijvoorbeeld Facebook hebt geplaatst!

1. Gewone particulieren



Kinderen : Zelfgemaakte fotos van je eigen kinderen mag je zonder problemen publiceren. Voor de publicatie van fotos van kinderen van anderen heb je de toestemming van de ouders of voogd nodig.
Let dus op met het online zetten van de klasfoto van je peuter!

Volwassenen : Zelfgemaakte fotos van jezelf mag je uiteraard zonder problemen publiceren. Groepsfotos, van welke aard ook, vereisen in principe de toestemming van elke afgebeelde persoon afzonderlijk!

De straat: Personen die deel uitmaken van een anonieme mensenmassa of deelnemen aan openbare manifestaties, kunnen geen publicatie verbieden.
Straatportretten worden echter beschouwd als gerichte beelden en vereisen bijgevolg wel de toestemming van de persoon in kwestie.

2. Publieke figuren



Van politici, sportfiguren, filmsterren, moet geen toestemming verkregen worden, in zoverre hun beeltenis gebruikt wordt in het kader van actualiteitsverslaggeving of om het publiek te informeren.

3. Luchtfotografie en Google Street View



Wie heeft het nog niet meegemaakt dat er plots een verkoper aan zijn deur staat met haarscherpe vergrotingen vanuit de lucht van je huis, tuin en omgeving?
In principe zijn luchtfotos van priveeigendommen niet verboden! De privacywet is enkel van toepassing op beeldmateriaal van personen en dus vallen roerende (zoals autos) en onroerende goederen (zoals gebouwen) niet onder deze wetgeving.

Beelden ten behoeve van Google Street View worden steeds vanaf de openbare weg genomen. Ook hier biedt de wet op de privacy geen soelaas.
Je kan de beelden van je eigendom weliswaar niet laten verwijderen, maar de mogelijkheid om alles onscherp te maken wordt wel geboden.


III. In de praktijk



Stel jezelf steeds empatisch op wanneer je persoonlijke fotos publiek maakt en verplaats je in de positie van de afgebeelde persoon.

Vraag je af of er zelfs maar een minuscule reden zou kunnen bestaan waarom hij of zij het onwenselijk kan vinden om de foto gepubliceerd te zien.

Bij de minste twijfel vraag je het hem of haar of gebruik de foto gewoonweg niet.

Wanneer je fotos door een professional laat maken, zal een deontologisch werkende fotograaf je informeren en afspraken maken omtrent de wederzijdse toepassingsmogelijkheden van de beelden.

Deze afspraken leg je dan ook best vast in een schriftelijke overeenkomst.

Zo onderschrijf ik, besluit Patrick Verbessem, de gedragsregels van de Federation of European Photographers (FEP) en maak ik gebruik van, door de Nationale Vereniging van Beroepsfotografen (NVB) verstrekte, standaard overeenkomsten.

Meer info: Freelance Fotograaf Patrick Verbessem Heistraat 13 2500 Lier tel: 03 480 76 95 gsm: 0470 590 543 info@patrickverbessem.be


   
     





Melle-Idee-kids-768x512

Coworking spaces - mensen zien werken doet werken

Hoe zorg je er als freelancer voor dat je gedisciplineerd blijft werken? Door te gaan samenzitten met andere mensen die werken. Mensen zien werken is een enorm goede inspiratiebron om zelf te blijven werken
ziekte-bij-freelancers

Meer geld bij ziekte voor zelfstandige freelancers

Op 1 juli zijn de ziektevergoedingen verhoogd en is de carenzdag afgeschaft. Val je als zelfstandige langdurig ziek, dan ga je best meteen naar de dokter en verwittig je het ziekenfonds. Vergoeding tussen de
paige-cody-1153560-unsplash - kopie

Zet jezelf meer in de kijker met een interview op FreelanceNetwork

Waarom ben jij als freelancer gestart? Zou je opnieuw voor een freelance carrière kiezen? Welke tips kun jij aan andere freelancers geven? Zet jezelf in de kijker via de freelance interviews op Freelance
km-vergoeding-2019

Nieuwe kilometervergoeding vanaf 1 juli 2019

Vanaf 1 juli stijgt de kilometervergoeding voor beroepsmatig gebruik van een voertuig naar 0,3653 euro per kilometer, of met minder dan een cent per kilometer. Die vergoeding is het resultaat van een behoor
lizyautocopy

Freelancers krijgen toegang tot flexibelere leasing via Lizy

Hoe combineer je als freelancer korter lopende projecten met flexibele goedkope leasing? Lizy vond de oplossing. Het online leasing platform combineert de levering van goedkopere auto's binnen de 2 weken met co
tim-van-der-kuip-1403210-unsplash - kopie

Wat is het verschil tussen een freelancer en een zelfstandige ?

Wanneer ben je een freelancer of zelfstandige? En wat is het verschil met een zelfstandige zonder personeel (zzp)? De begrippen worden vaak door mekaar gebruikt waardoor het lijkt dat het synoniemen zijn. Maar
austin-distel-1590560-unsplash - kopie

Freelancer worden... De eerste administratieve stappen

Wie wil gaan freelancen, staat er in het begin vooral alleen voor. Een sollicitant reageert op een job en als hij wordt aangeworven, begint hij te werken. Alle papierwerk doet iemand anders voor hem: het contra
helloquence-61189-unsplash

Workshops BTW en PB

Is voor jou als zelfstandige, freelancer, of vrij beroeper de kwartaalaangifte BTW ook elke keer een gedoe met je boekhouder?Schrik je ook telkens als je factuur krijgt?En straks ook nog eens hetzelfde verhaal

 
     1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15  16  17  18  19  20  21  22  23  24  25  
Deze site gebruikt cookiesIk snap het